NDVI (Normalized Difference Vegetation Index)

Diğer adları: Normalized Difference Vegetation Index, Normalleştirilmiş Fark Bitki Örtüsü İndeksi

Kısa Tanım

NDVI, bitki örtüsünün canlılığını ve yoğunluğunu uzaktan algılama verileri üzerinden nicel olarak ifade eden spektral bir indekstir. Yakın kızılötesi (NIR) ve kırmızı (Red) bantların normalize edilmiş farkına dayanır ve [-1, +1] aralığında değer alır.

Teknik Mantık

Formülasyonu NDVI = (NIR - Red) / (NIR + Red) biçimindedir. Sağlıklı bitki dokusu klorofil tarafından kırmızı ışığı absorbe ederken NIR bölgesini güçlü biçimde yansıtır; bu nedenle canlı bitki örtüsünde NDVI pozitif ve yüksek değerler alır (tipik olarak 0.3-0.9). Çıplak toprak 0.1 civarında, su yüzeyleri ise negatif değerler üretir. Atmosferik düzeltme uygulanmamış verilerde aerosol ve su buharı etkisi NDVI'yi sistematik olarak bozar; bu nedenle yüzey yansıtıcılığı (surface reflectance) verileri tercih edilmelidir.

Kullanım Bağlamı

Bitki örtüsü haritalama, kuraklık izleme, fenolojik evre takibi ve biyokütle tahmini gibi uzaktan algılama tabanlı analizlerde temel girdi olarak kullanılır. Sentinel-2, Landsat ve MODIS gibi uydu platformlarından elde edilen multispektral görüntülerle hesaplanır.

Tarımsal Bağlam

Tarımda NDVI, ürün sağlığı izleme, değişken oranlı gübreleme (variable rate application) haritaları oluşturma, verim potansiyeli zonlama ve sulama stres tespitinde yaygın kullanılır. Zaman serisi NDVI profilleri, makine öğrenmesi modelleri (LSTM, Random Forest) için öznitelik olarak kullanılarak mevsimsel verim tahmini yapılır.

Sık Karıştırılan Nokta

NDVI'nin doğrudan biyokütle veya yaprak alan indeksine (LAI) eşdeğer olduğu düşünülür; ancak yüksek biyokütle değerlerinde NDVI doyuma ulaşır (saturation). Bu durumda EVI (Enhanced Vegetation Index) veya NDRE gibi alternatif indeksler daha hassas sonuçlar verir.

Dr. Mehmet Solak — Siirt Üniversitesi, Biyosistem Mühendisliği